Fundargerð formannafundar 2007

Fundargerð formannafundar Landssamtaka sauðfjárbænda. Fundurinn var haldinn í Skúlagarði í Kelduhverfi 23. ágúst 2007

Formannafundur Landssamtaka sauðfjárbænda

Skúlagarði í Kelduhverfi

22. ágúst 2007

Þetta gerðist.

Jóhannes Sigfússon (JS) setti fund og bauð fundarmenn velkomna til N-Þingeyjarsýslu. Hann stakk upp á Sindra Sigurgeirssyni (SS) sem fundarstjóra og Sigurði Eyþórssyni (SE) og Lárusi Sigurðssyni (LS) sem fundarriturum. Það var samþykkt og tók þeir þegar til starfa.

Dagskrá:

Störf stjórnar LS

JS sagði frá framkvæmdastjóraskiptum, bauð SE velkominn og þakkaði Birni Elísyni fráfarandi framkvæmdastjóra. Hann ræddi því næst verðlagsmál og sagði frá tilurð viðmiðunarverðs nú í haust. Þungt var fyrir fæti en niðurstaðan varð 7.5% hækkun frá í fyrra. Hækkun vegur upp á móti hærri útflutningsskyldu. Miðað við þær verðskrár sem komnar eru eru sláturleyfishafar mjög nærri viðmiðunarverðinu og fara lítið yfir það. Ekki er þó allt ljóst í því efni.

Sagði einnig frá tilurð ákvörðunar um núverandi útflutningsskyldu. Hún er hófleg. Lítið til af kjöti og of lítið miðlað á milli aðila sem sennilega hefur haft áhrif á söluna í sumar.

Birgðatalning í sumar reyndist mjög nærri uppgefnum skýrslum. Búið að flytja út 268 tonn umfram skyldu síðasta árs. Þrátt fyrir það er ótrúlegt að menn hætti útflutningi.

Færeyjamarkaður er nú þyngri vegna aukinnar samkeppni víða að. Verið er að semja um Noreg, þó bara flutt inn þangað tollfrjálst í heilum skrokkum og kjötið er ekki selt undir íslensku merki. Samningar um rúm 60 tonn til USA og frumathugun á Kanada.

Nefndi tillögu síðasta aðalfundar um stjórnsýslu Landbúnaðarstofnunar. Tillagan kom hreyfingu á kerfið. Margþætt óánægja er með stjórnsýslu stofnunarinnar en margt er í óvissu vegna breytinga á ráðuneytaskipan..

Mótaðar hafa verið reglur um styrki til nýliðunar og ættliðaskipta í sauðfjárbúskap.. Reglurnar voru ræddar í stjórn LS og stjórn BÍ. Drögum að þeim var dreift á fundinum. JS gerði grein fyrir því hverju munar þarna frá samþykkt aðalfundar LS og hvers vegna. Hann fór svo yfir helstu efnisatriði þeirra (sbr. fylgiskjal með fundargerð

Verið er að semja nýja garnaveikireglugerð og stjórn LS hefur fengið hana til umsagnar. JS fór yfir helstu þætti hennar og las bókun sem stjórnin gerði á fundi 15. ágúst s.l. til umsagnar um hana. Almennt er um jákvæðar breytingar en tvær ábendingar eru í henni, um eftirlit staðkunnugra manna og um sýnatöku í sláturhúsum.

Framundan eru samningar um vaxta og geymslugjald. E.t.v. ekki miklar breytingar nú, en þar sem fjárveitingar fara minnkandi er fyrirsjáanlegt að breyta verður þessum greiðslum .

JS nefndi að lokum að sláturtíð fer í nú hönd og hvatti fundarmenn til að gæta vel að meðferð sláturfjár en misbrestur hefur verið á því.

2. Gæðastýringarmál.

Fanney Lárusdóttir (FL) sagði frá stöðu endurskoðunar reglugerðar um gæðastýringu. Aðeins einn fundur hefur verið í endurskoðunarnefndinni svo vinnan er mjög á eftir áætlun. Stjórnin ætlar að ýta á eftir málinu við landbúnaðarráðuneytið.

3. Almennar umræður.

Halldóra Björnsdóttir (HB) - Fsb. Skagafirði: Las ályktun félags síns vegna riðumála í Skagafirði.

Birgir Ingþórsson (BI) - Fsb. A-Hún: Ræddi viðmiðunarverð. Taldi hækkun skv. vísitölu ekki passandi fyrir framleiðendur. Rekstrarþættir hafi hækkað meira en almennt verðlag. Það vantar upplýsingar um almennan rekstrarkostnað sauðfjárbúa til að reikna útfrá. Nefndi dæmi um 20% hækkun áburðar. Áhrif gengisfellingar krónunnar þar ofan á myndu í versta falli valda 35% hækkun. Setur spurningarmerki við útgáfu viðmiðunarverðs en ekki ljóst hvað ætti að koma í staðinn. Ræddi svo flutning á sláturgripum og hafði miklar áhyggjur af meðferð þeirra. Dæmi um að gripir drepist fyrir handvömm ökumanna, bílar séu óskoðaðir og með vanhæfa ökumenn. Afar slæmt fyrir atvinnugreinina og bara spurning um tíma hvenær það kemst í hámæli. Sagðist sáttur við drög að nýliðunarreglum en óánægður með stöðu gæðastýringarmálsins. Ræddi svo riðumál - forsendur niðurskurðar þurfa alltaf að liggja fyrir og það þarf að taka á sýnatöku svo aldrei leiki vafi á því úr hvaða gripum sýni séu. Nefndi að lokum að við þyrftum hærra afurðaverð.

Aðalsteinn Jónsson (AJ) - Fsb. Héraði: Bauð framkvæmdastjóra velkominn til starfa. Ræddi viðmiðunarverð. Sáttur við þaðen taldi útflutningsskyldu of lága, hefði átt að vera 20% í ljósi fyrirsjáanlegs brottfalls hennar. Birgðir eru e.t.v. of miklar þó að sumum finnist þær e.t.v. ekki vera þannig. Óánægður með viðtökur sláturleyfishafa við opnun Kanadamarkaðar og vill halda áfram í USA. Nefndi hækkanir á rekstrarvörum s.s. áburði, fóðri, lyfjum og fleiru. Hvað getum við gert vegna þess? Taldi þurfa miklu skipulegri vinnubrögð við sýnatöku vegna riðu, ekki síst vegna þess að skorið er niður á forsendum þess. Tryggja verður að sláturleyfishafar geti staðgreitt afurðir áfram við endurskoðun á vaxta- og geymslugjaldi. Gæta verður að flutningum en það þarf passa að lömbin hafi staðið inni.

Böðvar S. Böðvarsson (BSB ) - Fsb. V-Hún: Spyr sig um viðmiðunarverðið. Ekki mikil hækkun m.v. að greitt var yfir viðmiðunarverði í fyrra. 3% hækkun miðað við það. Hækkun KS og KVH er ekki mikil en hefur ekki verið gefin formlega út.

Ræddi svo nýliðunarreglur. Vill að greitt verði frá fyrstu kind en ekki númer 51 a.m.k. ef keypt er yfir 50.

Einar Ófeigur Björnsson (EÓB) - Dsb. í BSB N-Þing: Spyr sig hvort að menn geti fengið nýliðunarstyrk við fjölgun í eigin stofni og vill að það verði skoðað. Spurningarmerki sé hverju útgáfa viðmiðunarverðsins skilar þó að það sé ekki hægt að fullyrða um það. Athuga þarf hvort að það sé hægt að reikna út það verð sem menn "þyrftu" m.v. rekstrarkostnað. Nefndi að rannsóknum riðusýna yrði að flýta, en hann er nú allt upp í ár.

Sigríður Jónsdóttir (SJ) - Fsb. Árn: Benti á að afurðabætur vegna riðuniðurskurðar miðast við viðmiðunarverð LS svo að það sé nauðsynlegt í því sambandi. Nefndi sýnaruglinginn - eilífðarvandamál og margrætt. Fara verði yfir allt verklag við sýnatökuna því að hún er sífellt dregin í efa. - sem og ráðstöfun fjármuna sem eru notaðir í þessu efni. Engar gæðaáætlanir fyrir hendi eru fyrir hendi um þetta starf og þetta verði að laga. Landbúnaðarstofnun verður að fara að standa sig betur og vísaði til fyrri málflutnings um það efni.

Ásmundur Daðason (ÁD) - Fsb. Dal: Útgáfa viðmiðunarverðs er e.t.v. ekki það besta en lausn liggur ekki fyrir. Þarf að skoða málið. Ærkjötsverð er of lágt, sennilega það lægsta í Evrópu. Spyr hvar liggja birgðirnar? því enginn kannist við að eiga kjöt. Hafði áhyggjur af nýliðun. Hætt væri við að fé fækkaði á sínu svæði. Það myndi hafa slæm áhrif á félagslega virkni bænda vegna þess og einnig á markaðinn.

Þorvaldur Þórðarson (ÞÞ) - Dsb í BSB Vestfjarða: Efast um réttmæti útgáfu viðmiðunarverðs. Spyr sig hvort að það dragi úr samkeppni sláturleyfishafa. Reynslan er a.m.k. misjöfn. Það þarf að skilgreina hvað framleiðslan þarf að vera mikil til að markaðurinn hérlendis verði í lagi. Einnig þarf að fara yfir verð aðfanga. Við þurfum að fara yfir allt framleiðsluferlið og skilgreina hver eru sóknarfærin og hvernig getum við aukið verðmætin. Matvælaverðsumræðan í landinu er á villigötum sem áður. Þurfum að gæta að okkar sjónarmiðum þar

SJ öðru sinni: Telur að útgáfa viðmiðunarverðs sé nauðsynleg. Við þurfum ekki láta sláturleyfishafa berjast. Við þurfum fyrst og fremst samstöðu þegar útflutningsskyldan fellur niður. Við þurfum geta samið við alla um útflutning áfram - annars fellur allt verðið. Samkeppnisyfirvöld munu fylgjast með og við verðum að verjast. Stóra spurningin er: hvað ætlum við að gera þegar útflutningsskyldunni lýkur?!

BI öðru sinni: Spyr hvort megi skera niður vegna sýna sem ekki er staðfest að séu frá viðkomandi bæ. Velti fyrir sér framtíðarþróun greinarinnar. Líklegt sé að búum fækki og tala fjár lækki um leið. Ítrekaði nauðsyn þess að tekinn yrði saman rekstrargrunnur til að nota í baráttunni. Nefndi gríðarháa vexti og að skuldsetning sé að aukast hjá yngri og framkvæmdaglaðari bændum. Telur líklegt að við lendum í ESB innan 10 ára. Í matvælaverðsumræðunni verður að berast saman hvað fólk er lengi að vinna fyrir vörunni.

Guðbrandur Hannesson (GH) - Dsb í BSB Kjalarnesþ: Mælir viðmiðunarverðinu bót. Telur að verðið sé ákveðið lágmark og sláturleyfishafar muni ekki hækka öðruvísi en að það verði gefið út. Hefur áhyggjur af innanlandsmarkaðinum - framleiðslan sé að dragast saman sbr. það sem hann heyri.

BSB öðru sinni: Útflutningurinn mun halda áfram. Vill að athugað verði hvort að þeir sem hafa verið að fá greiðslur skv. 64 ára reglunni skv. þeim búvörusamningi sem er að renna út núna geti endurnýjað samninginn um greiðslurnar í nýja samningnum. Sagðist á móti því að það sé hægt og bað stjórn að hlutast til um að svo yrði.

HB öðru sinni: Ræddi flutningsmál sláturfjár í Skagafirði. Þau eru sífellt til umræðu en ekki vitað hverju á að trúa og ýmsar óstaðfestar sögur séu í gangi. Ræddi svo áfram um vinnubrögð vegna riðuveiki.

Bjarni Sigjónsson (BS) Dsb. í Bsb. A-Skaft: Viðmiðunarverðið átti að hækka meira m.a. í ljósi þess að gærur og innmatur voru teknar út í fyrra. Ræddi um vinnubrögð vegna riðumála eins og margir fleiri. Nefndi dæmi úr Hornafirði um sýnarugling.

EÓB öðru sinni: Ræddi um viðmiðunarverð. Taldi viðmiðunarverðið ekki nauðsynlegt vegna riðubóta. Telur skv. sínum fréttum að þá geti bændur framlengt skv. 64 ára reglunni í nýja samningnum.

Þóra S. Kópsdóttir (ÞSK) - Fsb. Snæfellsnesi: Minnti á alltaf eigi að taka tillit til tekna við samanburð á matvælaverði. Hefur áhyggjur af aðgengi bænda að lánsfé eftir sölu Lánasjóðs landbúnaðarins. Nefndi dæmi um sínar framkvæmdir. Fékk bara lán hjá Sparisjóðnum í héraði. Sumir svöruðu ekki. Beindi til stjórnar að skoða málið.

Beindi einnig til stjórnar að athuga hvort hún geti beitt sér fyrir að stuðningur fáist til framleiðslu á sauðamjólk. Lömb eru þá tekin undan ánum sólarhringsgömul og þær mjólkaðar í staðinn.

JS öðru sinni: Þakkaði málefnalegar umræður og lofaði mannauðinn innan LS. Hann svaraði svo því sem til hans var beint og nefndi meðal annars að viðmiðunarverðið væri aðeins eitt tæki til að reyna að ná fram hærra afurðaverði til bænda. Ekki nauðsynlegt, en meðan að tilfinningin er að það hækki afurðaverð, þá muni hann styðja það. Fór svo yfir söguna og þróun útgáfu á viðmiðunarverðinu. Útkoman í haust sé þó vonbrigði. Tók undir sjónarmið um að afurðir verði staðgreiddar. Núverandi staðgreiðslukerfi hefur bætt kjörin. Telur ekki skynsamlegt að menn geti fengið nýliðunarstyrki til að fjölga í eigin bústofni. Rétt að ærkjöt er á lágu verði en það er þó mjög misjafnt. Vextir eru gríðarháir og væntanlega mun öll fjármögnun vegna afurða verða erlend. Allt í lagi að taka erlend lán, helst til lengri tíma og með uppgreiðslurétti. Vaxtamunurinn er svo mikill að lánin þola alveg nokkurt gengisfall. Samstaðan skiptir öllu máli upp á framtíðina við afnám útflutningsskyldunnar. 64 ára reglan er ný núna í samningnum og margir að spá í hana. Gæruverð - er óljóst en teikn á lofti um að það sé á uppleið. Það var ekki góður kostur að setja verð á innmat og gæru inn í kjötverð. Nefndi að Fjallalamb gat borgað 50 kr. á gæru. í fyrra.

Kaffihlé

Umræður að loknu kaffihléi:

SE: kynnti sig og sagði aðeins frá sjálfum sér. Bauð fram aðstoð sína við félögin og ræddi aðeins um stöðuna.

ÁD: Kynnti þróun nýrra örmerkja í sauðfé og sagði frá þeim möguleikum sem í þeim felast. Kerfið byggir á lófatölvum. Í gangi hefur verið þróunarvinna og nokkrir bændur eru farnir að prófa kerfið. Kostnaður er 150-220 kr. þ.e. örflaga og merki en örflögur má nýta oftar en einu sinni. Kerfið er samhæft við Fjárvís. Sýndi lófatölvu með uppsettu kerfi.

4. Erindi Sigurðar Jóhannessonar form. landssamtaka sláturleyfishafa.

Sigurður ræddi stöðu kjötmarkaðarins. Mötuneytamarkaðurinn er nú sterkari og lokun þeirra hefur meiri áhrif. Telur birgðasöfnun hafa verið meiri en tölur segja til um vegna þess að í fyrra var mikið óútflutt á sama tíma en nú er búið að flytja mikið út umfram skylduna. Menn verða að flytja út áfram en geta ekki samið um það upp á punkt og prik vegna samkeppnislaga. 10-15% útflutningur ætti að duga. Noregur lítur vel út á næstunni. Verðskrár eru nærri viðmiðunarverði LS og mismunandi yfirborgarnir og greiðslukjör. Skilur að mönnum finnst hækkunin ekki mikil. Hækkanir hafa orðið á lambi, svíni og nauti en engar á alifuglum og það hefur klárlega áhrif á markaðinni. Bera þarf saman sláturkostnað hérlendis og í nágrannalöndunum. Hefur áhyggjur af því að hækkandi landverð torveldi alla nýliðun vegna þess að kostnaðurinn veður hreinlega alltof hár fyrir menn að hefja rekstur. Viðskiptatakmarkanir verða þó auðvitað til lækkunar á jarðaverði. Þurfum að setjast niður til að gera okkur grein fyrir því hvert við viljum stefna og hvað við erum tilbúin að gera til að ná þangað. Nefni í sambandi við þetta uppkaup auðmanna á landi sem væri klárlega ein þeirra ástæðna sem ýttu upp verðinu.

Almennar umræður og fyrirspurnir.

EÓB: Erfitt að takmarka sölu á landi. Vilja hærra verð. Mikil óvissa um markaðinn og jafnvel líkur á hækkunum í ljósi t.d. kornhækkanna erlendis. Skilur ekki að ekki sé hægt að ákveða útflutningsprósentu áfram.

SJ: Þakkaði ræðuna. Minnti aftur á samstöðu í ljósi afnáms útflutningsskyldu annars færi innanlandsverð niður í útflutningsverð.

ÞÞ: Nefndi matvælaverð. Nauðsyn þess að tryggja fjölbreytt framboð og minna á að matvælaverð er afstætt eftir tekjum.

BI. Þakkaði Sigurði Jóh.. Spurði um mat á söluhorfum. Finnst auglýst kjötverð stundum of lágt. Menn verði að halda verðinu uppi á ákveðinn hátt til að það skili sér til bænda. Áfram verður að flytja út.

BS: Spyr hvað sláturleyfishafar hafi fengið út úr innmat og gærum sem hætt er að greiða fyrir.

AJ: Mestu máli skiptir að lækka kostnaðinn þ.e. sláturkostnaðinn Þessu þurfa menn að vinna að í sameiningu.

GH: Hefur ekki séð hærri útflutningsverð skila sér til bænda. Spyr um Kanada.

SS: Hvernig stendur á því að SAH hækkar flokka sem ekkert flokkast í.

Sigurður J svaraði fyrirspurnum: Kjötflokkar eru of margir og mikla hækkun á tóma flokka á að líta sem gagnrýni á kerfið. Ekki verður hægt að skjalfesta ákveðna útflutnngsprósentu. Það er ólöglegt samráð og yrði kært af smásöluversluninni. 10-15% lægra verð í útflutningi geta sláturleyfishafar þolað, en vill ekki svara fyrir aðra. Spyr hvort við ættum að gera framleiðsluspár grundvallaður á viðtölum. Verðið til bænda er allsstaðar líkt því að allir eru að selja á sama markað. Hagnaður er lítill. Tækifærin felast í að lækka kostnað. Kjötvinnslurnar eru ekki að skila góðum hagnaði heldur. Hækkanir út á markaðinn hafa nánast engar verið síðan að matarskattslækkun var tilkynnt. Við þurfum að fá almenningsálitið meira með. Arður af gærum var 10 kr. hjá SAH í fyrira og innmatur kom út á sléttu. Benti á að 1. jan 2009 verður bannað að urða ómeðhöndlaðan sláturúrgang þó ekki sé ljóst í hverju sú meðhöndlun á að felast. Þarna á eftir að falla til kostnaður sem ekki er ljós. Menn eru til í að skoða USA og Kanada en gengismálin eru erfið og ýmsar viðskiptahindranir. Nefndi að lokun að hækkun á verði til bænda væri á pari við verðlagsþróun miðað við árið í fyrra og það sem greitt var þá.